Pogoda i wiatry

Zrozumienie lokalnych układów pogody i wiatru w akwenie żeglugi ma kluczowe znaczenie dla bezpiecznego i komfortowego rejsu. Poniżej przedstawiamy przegląd typowych warunków atmosferycznych i wiatrowych w Chorwacji, Turcji, Grecji oraz na Brytyjskich Wyspach Dziewiczych (BVI), aby lepiej przygotować Państwa do podróży.

Chorwacja

Niże i wyże

Na pogodę na Adriatyku wpływa wędrówka niżów i wyżów nad Europą Środkową i Południową. Niże przemieszczają się zazwyczaj z zachodu na wschód, przynosząc wiatry z sektora południowego zwane jugo, a wraz z nimi ciepłe i wilgotne masy powietrza oraz zachmurzenie i opady. Po przejściu niżu i wejściu wyżu wiatr skręca na północny wschód, co oznacza burę, niosącą chłodne i suche powietrze. Niebo się rozpogadza, pogoda się stabilizuje i na krótko spada temperatura. Następnie zwykle wracają słoneczne, stabilne warunki, często z codziennym letnim maestralem.

Różnice między latem a zimą

Latem północny i południowy Adriatyk mają podobny charakter pogody. Dominują ciepłe, słoneczne dni łagodzone bryzą maestralu, niska wilgotność oraz łagodne noce. Temperatura powierzchni morza wynosi zwykle od 24° do 26°C. Pod koniec lata północ szybciej wychładza się nocą, co przekłada się na niższe temperatury wody.

Wiatry Adriatyku

Wschodnia część Adriatyku obfituje w lokalne zjawiska pogodowe, przy czym najważniejszym czynnikiem dla żeglugi jest wiatr. Od wieków odczytywanie znaków natury stanowiło podstawę życia na morzu. Warto więc zapytać miejscowego rybaka o prognozę na wieczór lub na jutro oraz o najlepsze miejsca do cumowania bądź kotwiczenia. Różę wiatrów Adriatyku tworzą między innymi: jugo (wiatr południowo-wschodni), bura/bora (wiatr północno-wschodni), maestral/mistral (wiatr północno-zachodni), sirocco (wiatr południowy), tramontana (wiatr północny) oraz levanter, czyli wiatr wschodni. Na szczególną uwagę zasługują bura i jugo. Naszym celem jest przybliżenie Państwu charakterystyki tych wiatrów, aby łatwiej je rozpoznawać, właściwie wykorzystywać ich energię oraz w porę reagować na ich rozwój i szybko dotrzeć do bezpiecznego portu.

Bura, zimny wiatr Adriatyku

Bura jako zimny, ciężki wiatr spływa pionowo ze stoków gór przylegających do wybrzeża ku morzu. Tworzy tumany pyłu ograniczające widzialność. Jej nadejście zapowiada tak zwana czapka chmur zaczepiona o najwyższe szczyty górskie, na przykład o Velebit na północnym Adriatyku oraz o pasma Mosor i Biokovo na południu. Rzadko wieje dłużej niż trzy dni. Gdy ma charakter lokalny, potrafi wyczerpać się w ciągu kilkunastu godzin. Ponieważ niesie chłodne i ciężkie powietrze, spływa w stronę morza dolinami i przełęczami między wyższymi grzbietami. Bura wieje porywiście, bywa gwałtowna i zaskakująca, dlatego jeżeli nie mają Państwo doświadczenia z burą, zalecamy jak najszybciej schronić się w najbliższym porcie.
Do obszarów słynących z najsilniejszej bury należą: Zatoka Triesteńska, Kanał Velebitski znany z bury senjskiej, Kanał Vinodolski, Zatoka Novigradska, okolice Szybenika, Splitu (szczególnie Vrulja koło Omisia), Makarska i przedpole Biokova, zatoka Zuljan na półwyspie Peljesac, ujście Neretwy oraz Zatoka Risańska w Boce. Z kolei najsłabszą burę notuje się na zachodnim wybrzeżu Istrii, na południowych stokach Biokova w kierunku Trogiru, od wybrzeża Poljice do Dugi Rat, a także na wybrzeżu Czarnogóry. Uogólniając, tam gdzie grzbiety przybrzeżnych wzgórz nie przekraczają 600 metrów wysokości lub oddalone są od linii brzegowej o ponad 4 kilometry, bura jest zwykle łagodniejsza.

Jugo, ciepły wiatr Adriatyku

Jugo to wiatr południowo-wschodni. Wieje nad Adriatykiem, gdy nad tym obszarem rozwija się niż. Przynosi chmury i deszcz, a ciśnienie spada. Rozwija się powoli i zwykle daje się przewidzieć z wyprzedzeniem dwóch lub trzech dni. Trwa zazwyczaj dłużej niż bura, przeważnie pięć do siedmiu dni, a zimą nawet dłużej.
Zdarza się tak zwane suche jugo, które potrafi wiać przez kilka dni bez opadów. W przeciwieństwie do bury jugo jest wiatrem równym, który stopniowo przybiera na sile.

Mistral

Mistral uchodzi za wiatr łagodny i przyjazny, szczególnie wyczekiwany przez żeglarzy oraz wszystkich miłośników lata. To wiatr dzienny z kierunku północno-zachodniego, powstający wskutek różnicy temperatury między lądem a morzem. Często wieje od wiosny do jesieni, najsilniej w lipcu i sierpniu.
Zazwyczaj zaczyna się około godziny 9 lub 10, największą siłę osiąga po południu i słabnie wraz z zachodem słońca. Na północnym Adriatyku jest z reguły słabszy niż na południu.

Tramontana

Tramontana to tradycyjna nazwa wiatru północnego. Pochodzi od łacińskiego słowa transmontanus, czyli wiejący zza gór. Określenie to jest powszechne w całym regionie Morza Śródziemnego. Tramontana jest chłodna, zwykle umiarkowana, niekiedy porywista. Najczęściej pojawia się przy bezchmurnej pogodzie i zapowiada poprawę warunków.

Levanter

Levanter to wiatr wschodni. Nazwa wywodzi się z włoskiego levante, czyli wschód, które pochodzi od łacińskiego levare, czyli unosić. Zazwyczaj jest umiarkowany, rzadziej silny, często niesie chmury, wilgoć i opady. Gdy osiąga dużą intensywność, określa się go mianem Levanter.

Ostro

Ostro to zwyczajowa nazwa wiatru południowego. Wywodzi się od łacińskiego auster, czyli południe. Jest ciepły i wilgotny, zwykle krótkotrwały, ale potrafi osiągać znaczną siłę.

Libeccio

Libeccio to południowo-zachodni wiatr adriatycki, znany też jako lebic lub garbin. Najczęściej jest suchy i ciepły. Pojawia się zwykle po jugo, gdy śródziemnomorski niż znad morza dociera do zachodniego i środkowego wybrzeża Chorwacji. Zwykle nie trwa długo, ale może dawać gwałtowne szkwały określane jako lebicada. Jest szczególnie niebezpieczny z powodu krzyżowania się fal oraz podnoszenia poziomu morza w płytkich portach otwartych na kierunek południowo-zachodni. Garbin, grbin, garbinada (od arabskiego gharbi) to bardzo silny, nagły i krótkotrwały wiatr z sektora południowo-zachodniego lub zachodnio-południowo-zachodniego. Może powodować zmącenie wody, zwłaszcza przy piaszczystych lub żwirowych plażach.

Pływy, prądy i fale

Pływy na Adriatyku mają niewielką amplitudę i z reguły nie wpływają istotnie na nawigację. Prądy są na ogół słabe. Fale generowane przez jugo są dłuższe i łagodniejsze niż te tworzone przez burę, która buduje fale krótsze, bardziej strome i bardziej obciążające dla jednostek.

Szkwały

Gwałtowne, krótkotrwałe zaburzenia pogody są na Adriatyku częste latem. Nadciągają szybko od zachodu, trwają krótko, ale potrafią być bardzo intensywne. Dla bezpieczeństwa należy schronić się przy pierwszych oznakach nadchodzącego szkwału.

Turcja

Niże i wyże

Pogoda u wybrzeży Turcji, zwłaszcza na Morzu Egejskim i Śródziemnym, pozostaje pod wpływem śródziemnomorskich niżów i wyżów. Niże przynoszą wilgotne wiatry z południa i opady, z kolei wyże napływające z północy lub północnego wschodu sprzyjają suchej i pogodnej aurze. Latem dominuje silny wiatr z północy zwany meltemi. Występuje zwykle od maja do września, zapewnia suche i stabilne warunki, a najsilniejszy bywa od połowy lipca do połowy sierpnia.

Różnice między latem a zimą

Wybrzeże Turcji cechują gorące, suche lata oraz łagodne, wilgotne zimy. Latem meltemi przynosi ulgę od wysokich temperatur. Temperatura morza wynosi zazwyczaj od 25° do 28°C. Zimą częściej pojawiają się silniejsze wiatry z południa.

Pływy, prądy i fale

Zakres pływów w Turcji jest niewielki i na ogół nie stanowi zagrożenia dla nawigacji. Prądy przeważnie są słabe, choć w wąskich cieśninach mogą przyspieszać. Meltemi potrafi budować znaczące fale, zwłaszcza po południu.

Szkwały

Szkwały w Turcji są rzadsze niż w Chorwacji, ale mogą się pojawiać, szczególnie późnym latem lub wczesną jesienią. Należy być przygotowanym na nagłe zmiany pogody i w razie potrzeby szukać schronienia.

Grecja

Niże i wyże

Na pogodę w Grecji silnie wpływają śródziemnomorskie układy niżowe i wyżowe. Niże przynoszą wiatry z południa i opady, natomiast wyże zapewniają przejrzyste niebo i wiatry z północy. Latem charakterystyczne są wiatry meltemi, wiejące z północy i dające suche, stabilne warunki.

Różnice między latem a zimą

Grecja cieszy się gorącym, suchym latem z temperaturą morza od 25° do 28°C oraz łagodną, wilgotną zimą. Meltemi najsilniej wieje w Cykladach. Zapewnia bardzo równe warunki do żeglugi, ale ze względu na siłę i uporczywość wymaga ostrożności.

Pływy, prądy i fale

Pływy w Grecji są niewielkie i na ogół nie wpływają znacząco na żeglugę. Prądy są zazwyczaj słabe, lecz w wąskich przesmykach i wokół wysp mogą być silniejsze. Meltemi potrafi tworzyć wzburzone morze, zwłaszcza na Morzu Egejskim, z istotnymi wysokościami fali na akwenach otwartych.

Szkwały

Latem szkwały w Grecji są rzadkie, lecz mogą wystąpić w okresach przejściowych. Zazwyczaj nadciągają z zachodu. Bywają intensywne, choć krótkie. Warto śledzić prognozy i w porę szukać schronienia, gdy szkwał się zbliża.

Brytyjskie Wyspy Dziewicze (BVI)

Niże i wyże

Na pogodę na BVI wpływają cyklony tropikalne, czyli huragany, oraz Wyż Bermudzki, będący układem antycyklonalnym. W sezonie huraganów od czerwca do listopada możliwe są gwałtowne zjawiska. Poza sezonem dominują pasaty z kierunku północno-wschodniego, zapewniające stabilne i przewidywalne warunki. Huragany na Brytyjskich Wyspach Dziewiczych występują sporadycznie. Średnio obserwuje się około czterech zjawisk rocznie, lecz wiele z nich nie dociera do lądu, skręcając na północ wcześniej.

Różnice między latem a zimą

BVI mają klimat tropikalny z wysokimi temperaturami przez cały rok, zwykle od 25° do 30°C. Zima od grudnia do kwietnia to pora sucha z bardziej równymi pasatami. Latem rośnie wilgotność oraz ryzyko wystąpienia huraganów.

Pływy, prądy i fale

Zakres pływów na BVI jest niewielki i ma znikomy wpływ na nawigację. Prądy z reguły są słabe, choć mogą przyspieszać w wąskich przesmykach i w pobliżu raf. Pasaty budują umiarkowane fale, na ogół łatwe do opanowania, ale w miejscach odsłoniętych mogą stanowić wyzwanie.

Szkwały

Na BVI szkwały najczęściej zdarzają się w miesiącach letnich. Te krótkie, lecz intensywne zjawiska mogą przynieść ulewne opady i silny wiatr. Należy uważnie obserwować sytuację pogodową i być gotowym do schronienia się, gdy szkwał się zbliża.

Zrozumienie układów pogody i wiatru w tych regionach zwiększy bezpieczeństwo i komfort rejsu z Orvas Yachting. Niezależnie od tego, czy żeglują Państwo po Adriatyku, Morzu Egejskim czy na Karaibach, dobre przygotowanie do możliwych warunków to klucz do udanych wakacji na jachcie.